Emek Partisi (EMEP) Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, geçtiğimiz hafta Gaziantep ve Şanlıurfa illerini etkileyen süper hücre fırtınası sonrası tarım alanlarında yaşanan yıkım üzerine önemli bir çağrıda bulundu. Karaca, bölgenin Gaziantep Şanlıurfa afet bölgesi ilan edilmesini, çiftçilerin Tarım Kredi Kooperatifleri ve Ziraat Bankası'na olan borçlarının silinmesini ve uğradıkları zararların devlet tarafından eksiksiz karşılanmasını talep etti. Milletvekili Karaca, doğal afetin ardından üreticinin yalnız bırakılmasının yıkımı derinleştirdiğini belirtti.
Sevda Karaca ve EMEP'ten Afet Bölgesi Çağrısı
EMEP Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, partisinin tarım politikaları doğrultusunda çiftçilerin sorunlarını Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıyan milletvekillerinden biridir. EMEP, küçük ve orta ölçekli çiftçilerin desteklenmesi, tarımsal üretimin planlanması, girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve doğal afet durumlarında devletin çiftçiye kapsamlı destek sağlaması gerektiğini savunmaktadır. Partinin görüşüne göre, tarımsal üretimde dışa bağımlılığı azaltarak gıda güvenliğini sağlamak için yerli üreticinin korunması temel bir ilkedir. Karaca, geçmiş dönemlerde de tarımsal desteklemelerin yetersizliğine ve çiftçilerin artan borç yüküne dikkat çeken açıklamalar yapmıştır.
Milletvekili Karaca, bölge ziyaretleri sırasında çiftçilerin yaşadığı sıkıntıları yerinde tespit ettiğini ifade ederek, “Tarım girdilerindeki yüksek maliyetler zaten üreticinin belini bükmüşken, üzerine gelen doğal afetler çiftçilerimizi daha da çıkmaza sürüklüyor. Devletin bu noktada acilen devreye girmesi, zararların telafisi ve uzun vadeli çözümler sunması zorunludur” değerlendirmesinde bulundu. EMEP'in tarım konusundaki çözüm önerileri arasında, kamu eliyle kurulacak kooperatifler aracılığıyla girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve ürün alım garantisi gibi maddeler yer almaktadır.
Gaziantep ve Şanlıurfa'da Tarımsal Üretimin Önemi ve Afet Riski
Gaziantep ve Şanlıurfa, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde tarımsal üretimin stratejik merkezlerinden kabul edilmektedir. Gaziantep, özellikle Antep fıstığı üretimiyle öne çıkarken, Şanlıurfa buğday, arpa, mercimek ve pamuk gibi temel ürünlerde ülkenin önemli tedarikçileri arasındadır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2023 yılında Gaziantep'te 150 bin tonun üzerinde Antep fıstığı rekoltesi gerçekleşmiştir. Şanlıurfa’nın pamuk üretiminde de lider illerden biri olduğu istatistiklere yansımıştır. Bu illerdeki tarımsal faaliyetler, on binlerce ailenin geçim kaynağını oluşturmanın yanı sıra, ülke ekonomisine de önemli katkılar sunmaktadır.
Bölgenin yarı kurak iklim koşulları, onu iklim olaylarına karşı daha hassas kılmaktadır. Son yıllarda küresel iklim değişikliğinin etkileriyle birlikte, sel, kuraklık ve süper hücre gibi ekstrem hava olaylarının sıklığı artış göstermektedir. Bu durum, tarımsal üretim planlamasını ve risk yönetimini daha karmaşık bir hale getirmektedir. Çiftçiler, yüksek girdi maliyetlerinin yanı sıra, doğal afet riskleriyle de mücadele etmek zorunda kalmaktadır.
Süper Hücre Fırtınasının Yıkıcı Etkileri ve Hasar Bilançosu
Gaziantep ve Şanlıurfa'yı etkisi altına alan süper hücre fırtınası, beraberinde şiddetli yağışlar, dolu ve kuvvetli rüzgarları getirdi. Meteoroloji uzmanlarından edinilen bilgilere göre, süper hücreler genellikle ani gelişen, şiddetli ve yıkıcı etkilere sahip fırtına sistemleri olarak tanımlanmaktadır. Bölgede düşen dolu tanelerinin büyüklüğü, yer yer ceviz ve golf topu boyutlarına ulaşarak ekili arazilerde ciddi zararlara yol açtı. Fırtına, özellikle yeni ekilmiş hububat tarlaları, meyve bahçeleri ve Antep fıstığı ağaçlarında önemli tahribat oluşturdu.
Şanlıurfa Ziraat Odası tarafından yapılan ilk incelemelerde, binlerce dönüm ekili tarım arazisi ve ürünün zarar gördüğü belirtildi. Özellikle yeni ekilen pamuk, mısır ve Antep fıstığı tarlaları ile sera alanlarının ağır hasar aldığı ifade edildi. Gaziantep’in Araban ve Yavuzeli ilçeleri ile Şanlıurfa’nın Suruç ve Birecik ilçelerinde zararın boyutunun daha yüksek olduğu kaydedildi. Bölgedeki çiftçiler, büyük emeklerle hazırladıkları tarlalarının kısa sürede kullanılamaz hale geldiğini belirttiler. Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileri, bölgedeki hasar tespit çalışmalarının devam ettiğini açıkladı.
Afet Bölgesi İlanı Talebinin Getirileri ve Önemi
Bir bölgenin “Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi” ilan edilmesi, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) koordinasyonunda birçok kamusal destek ve kolaylığı beraberinde getirmektedir. Bu statüye kavuşan bölgelerde, çiftçilerin Tarım Kredi Kooperatifleri, Ziraat Bankası ve diğer kamu bankalarına olan borçları ertelenebilmekte veya silinebilmektedir. Ayrıca, afetzedelere yönelik düşük faizli kredi imkanları, hibe destekleri ve uzun vadeli yapılandırmalar gibi çeşitli ekonomik kolaylıklar sağlanmaktadır. Afet bölgesi ilanı, aynı zamanda, hasar gören altyapının onarımı ve zarar gören mülklerin yeniden inşası için de merkezi bütçeden kaynak aktarımını hızlandırmaktadır.
Tarımsal üreticiler için bu ilan, üretim döngüsünün devamlılığı açısından kritik bir öneme sahiptir. Geçmişte, sel, deprem veya don olayları nedeniyle afet bölgesi ilan edilen birçok ilde, çiftçilerin ekonomik yükü hafifletilmiş ve üretim süreçlerine devam etmeleri sağlanmıştır. Ancak, afet bölgesi ilan edilmeyen durumlarda, çiftçiler zarar tespit raporlarına rağmen yeterli desteği alamayarak borç sarmalına girmekte ve çoğu zaman tarımsal faaliyetlerini sonlandırmak zorunda kalmaktadır. Bu durum, kırsal kesimden şehirlere göçü hızlandırmakta ve gıda güvenliği açısından risk oluşturmaktadır.
Çiftçi Borçları ve Destek Mekanizmaları Üzerine Tartışmalar
Türkiye’de çiftçilerin borçluluk oranı son yıllarda önemli ölçüde artış göstermektedir. Tarım Kredi Kooperatifleri ve Ziraat Bankası verilerine göre, çiftçilerin kredi borçları milyarlarca lirayı aşmıştır. Yüksek girdi maliyetleri (mazot, gübre, tohum, elektrik) ve düşük ürün alım fiyatları, çiftçilerin kar marjlarını düşürerek borçlanma eğilimlerini artırmıştır. EMEP Milletvekili Karaca’nın borçların silinmesi yönündeki talebi, bu genel borçluluk tablosu içinde değerlendirilmektedir. Borçların ertelenmesi veya silinmesi, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için önemli bir adım olarak görülmektedir.
Mevcut destek mekanizmaları arasında Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) bulunmaktadır. Ancak TARSİM'in kapsamı, prim oranları ve bazı afet türlerini kapsamadığı yönündeki eleştiriler devam etmektedir. Birçok çiftçi, yüksek prim maliyetleri nedeniyle sigorta yaptıramamakta veya mevcut sigortanın tüm zararı karşılamakta yetersiz kaldığını belirtmektedir. Bu nedenle, Karaca’nın talepleri, sadece süper hücre felaketinin yol açtığı zararları değil, aynı zamanda tarım sektöründeki yapısal sorunları da göz önüne alan kapsamlı bir destek çağrısı niteliğindedir.
Olası Sonuçlar ve Sürecin Takibi
Milletvekili Sevda Karaca'nın bölgenin afet bölgesi ilan edilmesi, borçların silinmesi ve zararların eksiksiz karşılanması yönündeki çağrısı, kamuoyunda ve ilgili bakanlıklarda yankı bulması beklenen bir talep olarak öne çıkmaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı ile AFAD'ın bölgedeki hasar tespit çalışmalarını tamamlamasının ardından, hükümetin bu taleplere yönelik bir adım atıp atmayacağı önümüzdeki günlerde netleşecektir.
Çiftçilerin yaşadığı mağduriyetin giderilmesi, sadece yerel ekonomiyi değil, aynı zamanda ülkenin gıda arz güvenliğini de doğrudan etkileyecektir. Bu süreçte, Gaziantep Şanlıurfa afet bölgesi ilanının gerçekleşmesi ve çiftçilere yönelik kapsamlı desteklerin sağlanması, bölgenin tarımsal geleceği ve gıda güvenliği için hayati önem taşımaktadır.
