22 Ekim 2024 Salı günü İstanbul'da, NATO Parlamenter Asamblesi Zirvesi'ne karşı düzenlenen NATO Zirvesi protestolarında çok sayıda kişi gözaltına alındı. Dolmabahçe ve Beşiktaş çevresinde toplanan Devrimci Gençlik Dernekleri, Halkevleri, Öğrenci Kolektifleri ve Türkiye Gençlik Birliği üyesi gruplar eylem yaptı. Güvenlik güçleri, eylemcilerin zirve alanına yaklaşmasını engellemek amacıyla müdahalede bulunarak gözaltılar gerçekleştirdi.
NATO Parlamenter Asamblesi ve İstanbul Zirvesi
NATO Parlamenter Asamblesi (NPA), NATO üyesi ülkelerin parlamentolarından seçilmiş milletvekillerinin bir araya geldiği bir danışma organıdır. Yılda iki kez toplanan Asamble, ittifakın siyasi gündemini tartışır, kararlar alır ve NATO ile üye devletlerin parlamentoları arasında köprü görevi görür.
İstanbul'da düzenlenen bu zirve, Ankara'da yapılması planlanan daha geniş kapsamlı bir NATO Zirvesi öncesinde önemli bir hazırlık toplantısı niteliği taşıdı. Zirvede, küresel güvenlik tehditleri, bölgesel çatışmalar, ittifakın genişlemesi ve üye ülkelerin savunma harcamaları gibi konuların ele alındığı belirtildi. Türkiye, NATO'nun köklü üyelerinden biri olup, ittifakın stratejik coğrafyasında yer almaktadır. Bu tür zirvelere ev sahipliği yapması, ülkenin bölgesel ve küresel güvenlikteki rolünü pekiştirmeyi amaçlamaktadır. Ancak NATO'nun politikaları, ülkedeki çeşitli siyasi ve toplumsal kesimler tarafından zaman zaman protesto edilmektedir. Özellikle sol ve milliyetçi gençlik örgütleri, NATO'nun Türkiye'nin bağımsızlığına ve bölgesel çıkarlarına aykırı hareket ettiğini iddia etmektedir.
NATO Zirvesi Protesto Eylemleri ve Sloganlar
Sabah saatlerinde başlayan protesto gösterilerinde, çeşitli gençlik ve sivil toplum örgütleri zirvenin düzenlendiği Dolmabahçe Sarayı çevresine ulaşmaya çalıştı. Devrimci Gençlik Dernekleri üyeleri, üzerinde “NATO zinciri kırılacak” yazılı pankartlar taşıyarak “NATO defol, bu memleket bizim” sloganlarıyla yürüyüş düzenledi. Eylemciler, NATO'nun bölgesel ve küresel politikalarına karşı tepkilerini dile getirdi.
Halkevleri ve Öğrenci Kolektifleri de, “NATO defol” yazılı pankartlar açarak “Katil ABD, ülkemizden defol” ve “Katil ABD, işbirlikçi AKP” gibi sloganlar attı. Bu gruplar, Türkiye'nin uluslararası arenada daha bağımsız bir dış politika izlemesi gerektiğini vurguladı. Öte yandan, Türkiye Gençlik Birliği (TGB) üyesi dört kişi, Şehir Hatları vapuru üzerinden “NATO mezara, tam bağımsız Türkiye” yazılı bir pankart açarak zirveyi protesto etti.
İstanbul'daki NATO Protestolarında Gözaltı Süreçleri
ANKA haber ajansının aktardığı bilgilere göre, NATO Parlamenter Zirvesi'ni protesto eden yaklaşık 40 kişinin çeşitli noktalarda gözaltına alındığı öğrenildi. Beşiktaş Akaretler Yokuşu'nda Halkevleri ve Öğrenci Kolektifleri'nin yürüyüşünü durduran polis ekipleri, çıkan arbede sonrası 11 kişiyi gözaltına aldı. Şehir Hatları vapurundan pankart açan TGB üyeleri de emniyet güçleri tarafından gözaltına alınanlar arasındaydı.
İstanbul Emniyet Müdürlüğü kaynaklarından edinilen bilgiye göre, zirve boyunca katılımcıların güvenliğini sağlamak amacıyla geniş güvenlik önlemleri alındı. Yetkililer, belirlenen protesto güzergahları dışında yapılan izinsiz gösterilere müdahale edildiğini ve kamu düzenini bozucu eylemlere izin verilmediğini belirtti. Gözaltına alınan kişilerin emniyetteki işlemlerinin tamamlanmasının ardından serbest bırakılacağı ya da adli mercilere sevk edileceği bildirildi.
Örgütlerin NATO Karşıtı Tutumu ve Tarihsel Bağlam
Türkiye'de NATO karşıtlığı, Soğuk Savaş döneminden bu yana farklı siyasi akımlar tarafından dile getirilen bir konudur. Özellikle gençlik örgütleri, NATO'yu "emperyalist" bir yapı olarak görerek Türkiye'nin tam bağımsızlığını tehdit ettiğini savunmaktadır. 1960'lı yıllardan itibaren '68 kuşağının yükselişiyle birlikte NATO karşıtı gösteriler, Türkiye'nin siyasi tarihinde önemli bir yer tutmuştur.
Günümüzde de benzer argümanlarla NATO'nun varlığını ve politikalarını eleştiren gençlik örgütleri, özellikle ABD'nin dış politikasının bölgesel istikrarsızlığa yol açtığını ve Türkiye'nin iç işlerine müdahale ettiğini iddia etmektedir. Bu örgütler, Türkiye'nin NATO'dan ayrılarak kendi ulusal çıkarları doğrultusunda bir dış politika izlemesini talep etmektedir. Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki askeri operasyonları ve bölgesel güvenlik kaygıları da bu tartışmaların güncel bağlamını oluşturmaktadır.
Uluslararası Zirvelerde Güvenlik ve İfade Özgürlüğü Dengesi
Uluslararası zirveler, ev sahibi ülkeler için hem diplomatik prestij hem de güvenlik açısından önemli zorluklar barındırır. Bu tür etkinlikler sırasında, bir yandan katılımcıların ve delegasyonların güvenliğinin sağlanması hedeflenirken, diğer yandan vatandaşların protesto ve ifade özgürlüğü haklarının korunması arasında bir denge kurulması gerekmektedir. Birleşmiş Milletler ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları, barışçıl toplantı ve gösteri özgürlüğünü temel haklar arasında saymaktadır.
Ancak, güvenlik güçleri genellikle zirve alanlarının güvenliğini sağlamak amacıyla belirli bölgeleri yüksek güvenlikli hale getirmekte ve protestoları bu alanlardan uzakta tutmaya çalışmaktadır. Bu durum, zaman zaman eylemciler ile güvenlik güçleri arasında gerilimlere ve müdahalelere neden olmaktadır. İstanbul'da yaşanan gözaltılar da bu tür uluslararası zirvelerde sıklıkla karşılaşılan güvenlik ve ifade özgürlüğü dengesi tartışmalarının bir parçası olarak değerlendirilmektedir.
NATO Parlamenter Asamblesi Zirvesi'nin ardından Ankara'da düzenlenmesi beklenen ana zirve öncesinde, İstanbul'daki bu NATO Zirvesi protestolarının ve gözaltıların yankıları sürecek. Bu olaylar, NATO'nun Türkiye'deki algısına ve kamuoyundaki tartışmalara önemli ölçüde yansıması bekleniyor. Gözaltına alınan kişilerin hukuki süreçleri devam ederken, ilerleyen günlerde benzer eylemlerin tekrarlanabileceği öngörülüyor.
