Suriye'de Beşar Esad rejimi döneminde görev yapan ve tutuklulara yönelik sistematik işkence eylemlerinde rol aldığı belirlenen eski bir askeri yetkili, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki (ABD) federal mahkeme tarafından 60 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Al Jazeera'nın aktardığı mahkeme belgelerine göre, sanık Suriye'deki iç savaş sırasında cezaevlerinde yürütülen insanlık dışı uygulamalar, işkence ve yasa dışı infazlardan suçlu bulundu. Bu karar, Esad rejimi subayı işkence suçlarından yargılanan yabancı bir ülke vatandaşının ABD'de mahkum edilmesiyle uluslararası ceza hukuku açısından tarihi bir emsal teşkil ediyor.
Cezaevindeki Sistematik Hak İhlalleri ve Esad Rejimi İşkenceleri
Söz konusu eski rejim yetkilisi, Suriye'deki askeri cezaevlerinde muhaliflere, aktivistlere ve sivillere yönelik ağır işkence yöntemlerini bizzat uygulamak ve talimatını vermekle suçlanıyordu. Mahkemede sunulan deliller ve tanık ifadeleri, cezaevinde tutulan kişilerin elektrik verme, askıya alma ve sistematik darp gibi yöntemlerle sorgulandığını ortaya koydu.
ABD Adalet Bakanlığı savcıları, sanığın bu suçları bilinçli ve sistematik bir devlet politikasının parçası olarak işlediğini vurguladı. İnsan hakları izleme örgütlerinin verilerine göre, Suriye'deki gözaltı merkezlerinde benzer yöntemlerle hayatını kaybeden binlerce kişinin kimliği daha önce sızdırılan askeri fotoğraflarla da belgelenmişti.
Evrensel Yargı Yetkisi ve Esad Rejimi Subayı Kararı
Mahkemenin verdiği 60 yıllık hapis cezası kararı, uluslararası hukukta "evrensel yargı yetkisi" ilkesinin uygulanabilirliğini gösteren en somut örneklerden biri haline geldi. Bu ilke, insanlığa karşı işlenen ağır suçların, suçun işlendiği yer veya sanığın vatandaşlığından bağımsız olarak herhangi bir ülkenin mahkemesinde yargılanabilmesine olanak tanıyor.
Hukuk uzmanları, ABD'de alınan bu kararın, Avrupa'da özellikle Almanya ve İsveç gibi ülkelerde daha önce Esad rejimi yetkililerine karşı açılan davalarla paralellik gösterdiğine dikkat çekiyor. Karar, Suriye'deki suç ortaklarının dünyanın neresinde olursa olsun adalet önüne çıkarılabileceği yönündeki beklentileri güçlendiriyor.
Müşteki avukatları, kararın işkence mağdurları ve hayatını kaybedenlerin aileleri için gecikmiş bir adaleti simgelediğini ifade etti. Bu karar, Esad rejimi subayı işkence mağdurları için gecikmiş bir adaleti simgelerken, Suriye'deki insanlık suçlarının sorumlularının adalet önüne çıkarılması umudunu pekiştiriyor. Savunma tarafının karara karşı üst mahkemeye itiraz hakkını kullanıp kullanmayacağı ise önümüzdeki günlerde netleşecek.
