Avustralya'daki Curtin Üniversitesi tarafından yürütülen ve 8 ülkeden yaklaşık 500 bin yetişkinin 10 yılı aşkın süredir takip edildiği yeni bir araştırmaya göre, demans riskini azaltmak mümkün. Fiziksel aktiviteyi artırmak, sigarayı bırakmak ve sosyal izolasyonu azaltmak gibi basit yaşam tarzı değişiklikleri, bu riski önemli ölçüde düşürebilir.
The Lancet Health Longevity dergisinde yayımlanan bu kapsamlı çalışma, dünya genelindeki demans vakalarının yarısından fazlasının değiştirilebilir yaşam tarzı faktörleriyle ilişkili olduğunu ortaya koydu. Bu bulgular, önleyici tedbirlerin önemini bir kez daha vurguluyor.
Demans Riskini Etkileyen Değiştirilebilir Faktörler
Araştırmacılar, demansın yaşlanmanın kaçınılmaz bir parçası olduğu yönündeki yaygın inancın aksine, değiştirilebilir faktörlerin önemli rol oynadığını belirtiyor. Çalışma yazarlarından Mario Siervo, demans vakalarının yaklaşık yüzde 45'inin yaşam tarzı, sağlık durumu ve çevre gibi değiştirilebilecek faktörlerle ilişkili olduğunu vurguluyor.
Ancak farkındalık kampanyalarına rağmen, zaman, maliyet ve motivasyon gibi engellerin insanları yaşam tarzı değişiklikleri yapmaktan alıkoyduğu gözlemlendi. Bu durum, önleyici stratejilerin etkinliğini artırma ihtiyacını ortaya koyuyor.
Bilim insanları, düşük kas gücü ve yüksek vücut yağ oranına sahip kişilerin (sarkopenik obezite) demans geliştirme riskinin daha yüksek olduğunu tespit etti. Ancak kas gücünün korunduğu durumlarda obezitenin tek başına risk artışıyla ilişkili olmadığı da belirtildi.
Ayrıca, orta yaşta işitme kaybı, yüksek kolesterol, depresyon, hipertansiyon, fiziksel hareketsizlik, diyabet ve sigara kullanımı gibi faktörler de demans riskini artırıyor. Aşırı alkol tüketimi, ileri yaşlarda sosyal izolasyon, tedavi edilmeyen görme kaybı ve hava kirliliğine maruz kalma da bu risk faktörleri arasında yer alıyor.
Demans Riskini Azaltmada Kişiselleştirilmiş Yaklaşımlar
Çalışma, demans riskini azaltmada sadece farkındalığın yeterli olmadığını vurguluyor. Davranışları etkilemek için daha ilgi çekici, kişiselleştirilmiş ve toplum odaklı yaklaşımların gerektiği belirtiliyor.
Araştırmaya göre, risk değerlendirmesini yapılandırılmış eğitimle birleştiren bir müdahale, 3 yıl boyunca değiştirilebilir risk faktörlerinin durumunda yüzde 26'lık bir iyileşme sağladı. Bu, entegre programların etkinliğini gösteriyor.
Çevrimiçi eğitim programları, kişiselleştirilmiş risk değerlendirmeleri ve toplum düzeyindeki güvenilir yerel figürler tarafından sunulan programlar gibi interaktif yaklaşımlar öneriliyor. Bu tür uygulamaların, yaşam tarzı değişikliklerinin benimsenmesinde daha tutarlı bir etki yaratabileceği ifade ediliyor.
Gelecek on yıllarda demans oranlarının artacağı beklentisiyle, araştırmacılar önleyici stratejilerin acilen yeniden düşünülmesi gerektiğini belirtiyor. Bu yeni bulgular, demans riskini yönetmek için daha proaktif ve kişiye özel yaklaşımların geliştirilmesine ışık tutuyor.
