İzmir Buca'da kurulu Atamay Tekstil'de çalışan işçiler, geçtiğimiz yıl fabrika kapanışıyla birlikte ödenmeyen ücret ve tazminat alacakları için mücadeleye başladıklarını açıkladı. İşçiler, Patronların Ensesindeyiz (PE) Tekstil İşçileri Dayanışma Ağı ile birlikte hak arayışlarını sürdüreceklerini belirtirken, basın açıklamasının ardından Türkiye Komünist Partisi (TKP) Şirinyer Semt Evi'nin açılışı yapıldı.
Buca Ege Organize Sanayi Bölgesi (BEGOS) içinde faaliyet gösteren Atamay Tekstil, geçtiğimiz yıl işçilikten doğan ücret ve tazminat alacaklarını ödemeden kapandı. Kapanış öncesinde işçilere, "İş bitti, fabrika kapanıyor" denilerek işten çıkarıldıkları bildirildi. Aradan geçen bir yıla rağmen işçilerin alacakları ödenmediği ifade edildi.
Atamay Tekstil'in, küresel markalardan Tommy Hilfiger için üretim yapan Yeşim Tekstil'in fason üreticilerinden biri olduğu belirtildi. İşçiler, patron Tülay Kılıç'ın fabrikayı kapatmasıyla işsiz kalırken, haklarını almak için çeşitli platformlarda girişimlerde bulunduklarını ifade etti. Atamay Tekstil'de 3 ila 9 yıl arasında değişen kıdemlerle çalışan işçilerin, maaş, kıdem ve ihbar tazminatları gibi temel alacaklarının ödenmediği iddia edildi.
Elsa Tekstil Mücadelesi Atamay İşçilerine Örnek Oldu
Daha önce Yeşim Tekstil'in bir diğer fason üreticisi olan Elsa Tekstil'de yaşanan benzer işçi mücadelesinin kazanımla sonuçlanması, Atamay Tekstil işçilerinin de harekete geçmesinde etkili oldu. İzmir'de düzenlenen basın açıklamasında, Atamay işçilerinin de Elsa işçileri gibi örgütlenerek haklarını arayacakları kaydedildi. Bu durum, tekstil sektöründeki fason üretim modelinin beraberinde getirdiği işçi hakları sorunlarının ve işçilerin örgütlü dayanışma arayışlarının bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Patronların Ensesindeyiz Tekstil İşçileri Dayanışma Ağı avukatlarından Serhat Gümüş, basın toplantısında yaptığı açıklamada, dayanışma ağının işçilerin hak arama mücadelesinde ortak hareket etmelerini sağlamak amacıyla kurulduğunu belirtti. Gümüş, "Elsa gibi Atamay da Yeşim Tekstil'in fasonuydu. Atamay işçileri, Patronların Ensesindeyiz'in tekstil sektöründeki önceki mücadelelerini ve Elsa'nın elde ettiği kazanımı gördükten sonra bize ulaştı" ifadelerini kullandı. Dayanışma ağı, işçilere hukuki danışmanlık sağlamanın yanı sıra, kamuoyu oluşturma ve sendikal örgütlenme süreçlerine destek verme gibi alanlarda da faaliyet gösteriyor.
Türkiye'de tekstil sektörü, özellikle fason üretim yapan küçük ve orta ölçekli işletmelerde, işçi hakları ihlallerinin sıkça görüldüğü sektörlerden biri olarak öne çıkıyor. Bu tür iş yerlerinde, ücretlerin eksik ödenmesi, kıdem ve ihbar tazminatlarının verilmemesi, sosyal güvence eksiklikleri ve çalışma koşulları sorunları yaygınlaşıyor.
İşçilerden Net Talep: "Haklarımızı Alana Kadar Mücadele"
Atamay Tekstil işçileri adına dokuz yıl 18 gün kıdemle çalışmış olan Ümmü Karaefe tarafından okunan basın açıklamasında, işten çıkarılma süreçlerine ilişkin detaylar aktarıldı. Karaefe, 2024 yılının Aralık ve 2025 yılının Ocak aylarında fabrikanın "İş yok" gerekçesiyle bir günde kapatıldığını ve çok sayıda işçinin işsiz kaldığını belirtti.
Açıklamada, Atamay patronunun işten çıkarmaların ardından işçileri, haklarının eksik yazıldığı "protokoller" imzalamaya zorladığı iddia edildi. İşçiler, bu protokollerde yazılı olan haklarının dahi ödenmediğini, patronun ise gasp edildiği iddia edilen bu haklarla başka bir yerde iş yapmaya devam ettiğini savundu. İşçiler, yıllarca asgari ücrete yakın maaşlarla, fazla mesai ücretleri ödenmeksizin ve "korkunç boyutlarda mobbinge maruz kalarak" çalıştıklarını dile getirdi.
İşçiler, Yeşim Tekstil ve Tommy Hilfiger gibi büyük şirketlerin kendilerinin emeği üzerinden zenginleştiğini, kendilerinin ise geçim sıkıntısı çektiğini ifade etti. Açıklamada, "Yeşim Tekstil bizim sırtımızdan kazandığı milyon dolarlık ciroyu bir başarı olarak paylaşmaktan çekinmiyor. Ortada bir başarı varsa bu başarı, alın teri ile çalışıp hakkını alamayan biz işçilerin haklarıyla oluşan bir başarıdır" denildi. İşçiler, alacakları olan maaş, izin, kıdem ve ihbar tazminatları ödenene kadar mücadelelerini sürdüreceklerini vurguladı. Mücadele alanları olarak Atamay Tekstil, Yeşim Tekstil'in Bursa'daki merkezi ve tüm Tommy Hilfiger mağazaları gösterildi.
Şirinyer Semt Evi: Dayanışma ve Örgütlenmenin Adresi
İşçilerin basın toplantısının ardından TKP Şirinyer Semt Evi'nin yeni yerindeki açılışı gerçekleştirildi. Açılışa Atamay Tekstil işçileri de katılırken, müzik dinletisiyle destek verildi. TKP İzmir İl Başkanı Tuğçe Sezen Gedik, açılışta yaptığı konuşmada, partinin 2018 yılında semt evleri açma kararı aldığında bu mekanların "dayanışmanın ve mücadelenin merkezi olacağını" öngördüğünü hatırlattı.
Gedik, semt evlerinin, emeğiyle geçinen ve haksızlıklara karşı nasıl mücadele edeceğini bilemeyen işçileri bir araya getiren bir platform olduğunu belirtti. Elsa Tekstil direnişinin kazanımla sonuçlanmasının ardından Atamay Tekstil işçilerinin Patronların Ensesindeyiz Dayanışma Ağı'na ulaşarak yeni bir mücadele başlattığını örnek gösterdi. Gedik, örgütlülüğün sadece "emekçilerin cumhuriyetini var etmek için değil, onu korumak ve ayakta tutabilmek için de önemli" olduğunu savundu. Gedik, örgütlü mücadelenin önemine değinirken Küba örneğini de göstererek, "Ülkemize göre daha dezavantajlı koşullarda, yeraltı ve yerüstü kaynakları olmadan, tarımsal ürün çeşitliliği sınırlı bir ada ülkesinin bugün zorlu koşullara rağmen ayakta kalabilmesi bu örgütlülük sayesindedir" yorumunda bulundu.
Tekstil Sektöründe Fason Üretimin Getirdiği Sorunlar
Türkiye'de tekstil ve hazır giyim sektörü, özellikle Avrupa pazarındaki büyük markalar için fason üretim yapan önemli bir üretim merkezi konumunda. Ancak bu sistem içinde, fason üreticiler üzerindeki maliyet baskısı ve rekabet, çoğu zaman işçi hakları ihlallerine yol açabiliyor. Büyük markalar, fason üreticilerle yaptıkları anlaşmalarda sosyal uygunluk denetimleri talep etse de, uygulamada bu denetimlerin yetersiz kaldığı veya ihlallerin göz ardı edildiği iddiaları sıkça gündeme geliyor.
İşçilerin açıklamasında belirtildiği gibi, "tekstil patronları ve özellikle Yeşim Tekstil, kârına kâr katarken fasonları eliyle biz işçilerin haklarına çökmeyi bir alışkanlık hâline getirmiştir." Bu durum, Türkiye'deki işçi hareketlerinin ve sivil toplum kuruluşlarının uzun süredir dile getirdiği bir sorun olarak biliniyor. İşçilerin örgütlü mücadelesi, bu tür haksızlıkların kamuoyuna taşınmasında ve çözüm bulunmasında kritik bir rol oynuyor.
Atamay Tekstil işçilerinin başlattığı bu mücadele, benzer sorunlar yaşayan diğer tekstil işçileri için de emsal teşkil edebilir. İşçiler, "Mücadelemiz bitmedi yeni başlıyor, hakkımızı alana kadar da sürecek" diyerek, eylemlerine ilişkin planlarını kamuoyuyla paylaşmaya devam edeceklerini bildirdi. Bu süreçte, hukuki adımların yanı sıra, kamuoyu baskısının ve dayanışmanın da önemli bir etken olması bekleniyor.
